Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đề cao sự cần thiết và vai trò nêu gương đối với mỗi cán bộ, đảng viên. Nêu gương được Người coi là một trong những cách thức quan trọng để cán bộ, đảng viên phát huy trách nhiệm của mình trước Đảng, trước nhân dân. Cán bộ, đảng viên phải luôn gương mẫu đi đầu, phải làm gương trong mọi công việc, từ nhỏ đến lớn, thể hiện thường xuyên về mọi mặt, nhất là nêu gương về đạo đức, phải cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Đó là phẩm chất đạo đức cách mạng chủ yếu, là nhân cách của con người. Cần nêu gương trên ba mối quan hệ: với mình, với người, với việc. Đối với mình, người cán bộ, đảng viên phải luôn học tập cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm để phát triển điều hay, sửa đổi điều dở của bản thân, phải tự phê bình như rửa mặt hằng ngày. Đối với người, cán bộ, đảng viên luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn, đoàn kết, thật thà, không dối trá, lừa lọc, khoan dung, độ lượng. Đối với việc, dù trong hoàn cảnh nào, cán bộ, đảng viên cũng phải đặt việc công lên trên, lên trước việc tư. Muốn nêu gương được thì nói phải đi đôi với làm. Cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý, lời nói phải đi đôi với việc làm để nêu gương cho quần chúng nhân dân noi theo. Nói đi đôi với làm là sự nêu gương tốt của thế hệ đi trước với thế hệ đi sau, của lãnh đạo với cấp dưới, của cán bộ, đảng viên với quần chúng nhân dân. Đồng thời “Lấy gương người tốt, việc tốt để hàng ngày giáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới, cuộc sống mới”. Tư tưởng đó của Người có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, nhất là trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng giai đoạn hiện nay.
Bác Hồ gặp gỡ công nhân Nhà máy Xe lửa Gia Lâm, Hà Nội năm 1955. (Ảnh tư liệu, Báo Nhân dân)
Đảng ta luôn coi cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng. Sự nêu gương của cán bộ, đảng viên có vai trò đặc biệt quan trọng, là một trong những phương thức lãnh đạo của Đảng. Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành nhiều quy định về thực hiện trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên. Mới đây nhất, Quy định số 144-QĐ/TW, ngày 9/5/2024, của Bộ Chính trị, về “Chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới” tiếp tục khẳng định vai trò, trách nhiệm gương mẫu, đi đầu của cán bộ, đảng viên. Vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên không chỉ dừng lại ở việc thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ được giao, mà còn thể hiện ở thái độ, phong cách làm việc, tinh thần trách nhiệm và đạo đức công vụ. Trong bối cảnh đất nước ta đang đẩy mạnh công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển, việc nêu gương càng có ý nghĩa quan trọng. Nó giúp nâng cao niềm tin của nhân dân vào Đảng, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân và tạo động lực để phát triển bền vững.
Thấm nhuần tư tưởng của Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, Đảng bộ các Cơ quan Đảng tỉnh đã nghiêm túc trong triển khai thực hiện vai trò nêu gương, phát huy hiệu quả tính tiên phong, gương mẫu, ý thức trách nhiệm của Đảng viên nhất là người đứng đầu các cấp ủy, tổ chức, cơ quan, đơn vị nhằm từng bước chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới nhất là trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đảng bộ các cơ quan Đảng tỉnh được thành lập vào ngày 03/02/2025 gồm 21 tổ chức cơ sở đảng với 808 đảng viên ở các cơ quan tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh, Tòa án nhân dân tỉnh, các hội quần chúng cấp tỉnh do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ. Đảng bộ đã chỉ đạo 100% các chi bộ, đảng bộ cơ sở xây dựng, rà soát, sửa đổi, bổ sung quy định chuẩn mực đạo đức cán bộ, đảng viên, CCVC phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị, coi đó là cơ sở để đánh giá, xếp loại, tấm gương phản chiếu giúp cán bộ, đảng viên tự soi, tự chấn chỉnh. Hướng dẫn cán bộ, đảng viên đăng ký các nội dung nêu gương về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tự phê bình và phê bình, quan hệ với nhân dân, trách nhiệm trong công tác, ý thức tổ chức kỷ luật, giữ gìn đoàn kết nội bộ; xây dựng, thực hiện kế hoạch làm theo gắn với chức trách, nhiệm vụ được giao. Đưa nội dung học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào sinh hoạt chi bộ định kỳ, chuyên đề và kiểm điểm đảng viên hằng tháng; xây dựng các mô hình điển hình tiên tiến trong thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW. Qua đó, tạo chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động của cán bộ, đảng viên trong nêu cao tinh thần trách nhiệm thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, trong phong cách ứng xử, đạo đức, lối sống.
Đặc biệt, thực hiện cuộc cách mạng của Trung ương về sắp xếp tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ của hệ thống chính trị theo hướng “Tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”, nhiều đồng chí cán bộ, đảng viên là lãnh đạo quản lý, lãnh đạo cấp phòng tại các cơ quan, đơn vị trong Đảng bộ đã phát huy vai trò nêu gương, đi đầu trong việc tình nguyện viết đơn đề xuất được nghỉ hưu trước tuổi, tiêu biểu như đồng chí Nguyễn Thị Vinh, Nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Bí thư Đảng ủy Khối các cơ quan tỉnh…. Chính sự nêu gương từ những cán bộ, đảng viên, nhất là người đang giữ các vị trí đứng đầu cơ quan, đơn vị như đồng chí Nguyễn Thị Vinh là nhân tố quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức tinh gọn, hiệu quả hơn.
Bên cạnh kết quả đạt được, việc thực hiện trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên hiện nay cũng còn những hạn chế nhất định: (1) Tinh thần, trách nhiệm của một số cán bộ, đảng viên trong tự phê bình và phê bình chưa cao, chưa mạnh dạn, thẳng thắn, còn nể nang, ngại góp ý với đồng chí, đồng nghiệp. (2) Công tác kiểm tra, giám sát thực hiện các quy định nêu gương của một số cấp ủy, tổ chức đảng chưa thường xuyên, chủ yếu lồng ghép với kiểm tra, giám sát các nghị quyết, quy định, chỉ thị khác. Công tác tuyên truyền, phát hiện, xây dựng gương người tốt, việc tốt và tổng kết mô hình mới, cách làm hay để nhân rộng và biểu dương, khen thưởng chưa được kịp thời.
Để phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên nhất là cán bộ chủ chốt, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, cần tập trung một số giải pháp sau:
Thứ nhất, nâng cao nhận thức chính trị, ý thức trách nhiệm nêu gương của mỗi cán bộ, đảng viên nhất là người đứng đầu. Mỗi cán bộ, đảng viên phải tự ý thức trách nhiệm nêu gương của mình; đồng thời nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm nêu gương trước quần chúng nhân dân, cộng đồng, gia đình, xã hội. Cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ chủ chốt, cán bộ lãnh đạo, quản lý, người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng các cấp phải thường xuyên, tự giác tu dưỡng, rèn luyện và nêu gương “Học tập suốt đời” gắn với triển khai thực hiện phong trào “Học tập số” theo tinh thần chỉ đạo tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; thực hành các chuẩn mực đạo đức cách mạng trong giai đoạn mới, nhất là về cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; Tâm huyết, trách nhiệm, mẫn cán, tận tụy với công việc được giao; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; thường xuyên “tự soi, tự sửa” để phát huy ưu điểm, kịp thời khắc phục khuyết điểm, hoàn thiện bản thân.
Thứ hai, Đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy và các cơ quan, đơn vị. Cán bộ lãnh đạo cần chủ động, tiên phong trong công tác, tận tâm, trách nhiệm, công khai, minh bạch trong thực thi nhiệm vụ. Người đứng đầu phải có tầm nhìn chiến lược, khả năng quyết đoán, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước tập thể. Thường xuyên tổ chức đối thoại với cán bộ, đảng viên để lắng nghe ý kiến, kịp thời giải quyết các vấn đề vướng mắc, tạo sự đồng thuận trong tổ chức.
Thứ ba, tập trung xây dựng văn hóa trong Đảng gắn với xây dựng môi trường văn hóa công sở văn minh, lành mạnh, dân chủ, đoàn kết, nhân văn, đổi mới sáng tạo; thực hiện văn hoá liêm chính, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong thực hiện nhiệm vụ; thực hiện nghiêm minh các nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt đảng, quy chế làm việc. Khuyến khích tinh thần trách nhiệm, sáng tạo trong công việc, tạo điều kiện để mọi cán bộ, đảng viên đều có cơ hội rèn luyện, phát triển. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý, điều hành nhằm nâng cao tính minh bạch, hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước.
Thứ tư, Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện trách nhiệm nêu gương, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm minh những trường hợp vi phạm. Thực hiện giám sát minh bạch, chặt chẽ, đảm bảo tính khách quan, công bằng.
Thứ năm, Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, biểu dương, khen thưởng. Tổ chức các hoạt động tuyên truyền về ý nghĩa, tầm quan trọng của nêu gương, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên về trách nhiệm của mình. Sử dụng đa dạng các kênh truyền thông như báo chí, mạng xã hội, hội thảo chuyên đề để lan tỏa những tấm gương tiêu biểu, tạo động lực thúc đẩy phong trào nêu gương. Đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, phát hiện, biểu dương những cá nhân, tập thể điển hình trong việc thực hiện trách nhiệm nêu gương. Xây dựng cơ chế khuyến khích, khen thưởng kịp thời đối với những cá nhân, tập thể thực hiện tốt vai trò nêu gương.
Phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ chốt, người đứng đầu, là nhiệm vụ quan trọng và cấp bách. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là trách nhiệm chính trị của mỗi cán bộ, đảng viên nhằm xây dựng tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh, góp phần vào sự nghiệp phát triển chung của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình.